MOB-versie | Naar grote versie






de Rijn, rijnwijn

Aardrijkskundige namen 

Met aardrijkskundige namen en afgeleiden daarvan is de regelgeving in de loop der tijd gewijzigd. Hier volgt een samenvatting van de huidige regels. Het is niet altijd even logisch. In geval van twijfel geldt altijd: pak het woordenboek erbij als je het zeker wilt weten. De leidraad van het Groene Boekje gaat dieper in op deze materie.

 

Namen van plaatsen, landen, streken, rivieren, bergen, hemellichamen krijgen een hoofdletter:

  • Alkmaar
  • New York
  • België
  • Zuid-Holland
  • de Peel
  • de Rijn
  • de Matterhorn
  • Pluto

Uitzonderingen: maan, aarde en zon krijgen in lopende tekst geen hoofdletter.

 

Bij samenstellingen / afleidingen van aardrijkskundige namen blijven de hoofdletters, spaties en streepjes bestaan:

  • een Nederlands woord
  • het Nederlands (de taal)
  • Engelstalig
  • Franssprekend
  • een Belgiëkenner
  • een Eindhovenaar
  • de Maasoevers
  • een New Yorker
  • Noord-Brabants
  • Noord-Amerikanen
  • een Palestijn
  • de Sri Lankaanse regering
  • West-Vlaams
  • de West-Vlamingen
  • een Zuid-Afrikaan
  • een Jood (als het om het Joodse volk gaat)
  • een Chinees (iemand uit China)
    maar: een chinees (Chinees restaurant)
    Van Dale vermeldt hierbij in sommige edities 'Chinees'
  • een Italiaan (iemand uit Italië)
    maar: een italiaan (Italiaans restaurant)
    Van Dale vermeldt hierbij in sommige edities 'Italiaan'

Voorvoegsels vóór een aardrijkskundige naam

Deze hoofdletters vervallen in samenstellingen met Standaard-, Middel-, Hoog-, Nieuw-, Oud- en Plat- (bij namen van talen). Dan komt namelijk de aardrijkskundige naam eraan vast, behalve als de aardrijkskundige naam zelf al een koppelteken of spatie bevat:

  • Standaardnederlands
  • Middelengels
  • Hoogduits
  • Nieuwgrieks
  • Oudgrieks
  • Platduits
  • Oudnederlands
  • Oud-Noord-Hollands (afgeleid van Noord-Holland, dat al een koppelteken heeft)
  • Platamsterdams*
  • Plat-New Yorks* (afgeleid van New York, dat al een spatie heeft)

* Volgens de Spellingwijzer van Onze Taal (2015, niet de officiële spelling) kun je ook schrijven: 'plat Amsterdams', 'plat New Yorks', alsof 'plat' een bijvoeglijk naamwoord is.

 

Andere voorvoegsels worden zonder hoofdletter ervoor geplakt met een koppelteken:

  • on-Nederlands
  • oer-Hollands

Let op: het Groene Boekje maakt verschil tussen de taal Oudhollands en oud-Hollandse gezelschapsspelen.

Zo is er ook verschil tussen de klassieke taal Oudgrieks, de Oud-Griekse godenwereld (uit de klassieke oudheid, hoofdletter O) en oud-Griekse staatshoofden (van het vroegere, maar niet klassieke Griekenland, kleine o).

 

 

Windstreken

Windstreken worden met een kleine letter geschreven, tenzij ze verwijzen naar een deel van een gebied. Dit is misschien wat vaag, maar onderstaande voorbeelden maken het wel iets duidelijker:

  • het westen van Duitsland (windstreek)
  • het Westen moet hulp bieden (gebied)
  • de westerse rijkdom (afgeleid woord)
  • Noordoost-Groningen (het noordoosten van Groningen)
  • Zuidoost-Noord-Brabant (het zuidoosten van Noord-Brabant)
  • Zuid-Oost-Duitsland (het zuiden van Oost-Duitsland)
  • Zuidoost-Duitsland (het zuidoosten van Duitsland)

 

Soortnamen: producten genoemd naar een plaats of streek

Producten die hun naam te danken hebben aan een aardrijkskundige plaats of streek, krijgen geen hoofdletter:

  • een fles champagne
  • een glas bordeaux
  • noren (de schaatsen)
  • rijnwijn
  • parmaham
  • haarlemmerolie
  • zakjapanner

 

Niet-aardrijkskundige bevolkingsgroepen

Overkoepelende termen voor etnische of religieuze groepen krijgen een kleine letter:

  • de zigeuner
  • een indiaan
  • een christen
  • een boeddhist
  • een islamiet
  • een jood (als het om de religie gaat)





Help | Contact  |  Instellingen  |  


Beter Spellen  Beter Rekenen  NU Beter Engels  NU Beter Duits  NU Beter Frans  NU Beter Spaans  Beter Bijbel  Beter Afrikaans  Plus-Taaltest  Beter Bijbel  

Martin van Toll Producties
in samenwerking met
Noordhoff Uitgevers